HISTORIA

Kalendarium      Przed 1392 rokiem      Lata 1392 - 1793      Bitwa konfederatów barskich
Dobra w okresie zaborów      Powstanie Styczniowe      I wojna światowa
Okres międzywojenny      II wojna światowa      Dobra po II wojnie światowej
Herb Dobrej      Nazwa miasta

       Kalendarium

1381 - pierwszy dokument pisany z informacją o Dobrej
1392 - uzyskanie praw miejskich
1419 - miasto własnością Jana z Grabia
1456 - miasto własnością Mikołaja z Dobrej
1521 - osiedlenie się Żydów
1538 - zniszczenie miasta w wyniku pożaru
1538 - nowy przywilej lokacyjny na prawie magdebutskim na terenie wsi Zamysłów
1626 - ludność miasta zdziesiątkowana przez epidemię cholery
1641 - erygowanie w Dobrej Bractwa Różańca Świętego
1655 - początek upadku miasta w wyniku potopu szwedzkiego
1708 - kolejna epidemia cholery w Dobrej
23 stycznia 1770 - klęska konfederatów barskich w bitwie pod Dobrą
1780 - spłonięcie kościoła parafialnego i części miasta
1781 - miasto własnością Ignacego Gałeckiego
1793 - Dobra w granicach zaboru pruskiego
1810 - utworzenie szkoły elementarnej
1813, 1814, 1831, 1837 - kolejne epidemie cholery dziesiątkujące ludność
3 lipca 1863 - wkroczenie oddziałów powstańczych Edmunda Taczanowskiego
1 października 1863 - potyczka pod Dobrą oddziału kpt. Petza z wojskami carskimi
18 października 1863 - potyczka oddziału ppłk. Matuszewicza z oddziałem rosyjskim
1867 - w wyniku represji władz carskich pozbawienie Dobrej praw miejskich
1879 - właścicielami miasta Mączyńscy
1883 - zapoczątkowanie tradycji straży grobu wielkanocnego (Turków) w kościele parafialnym
15 maja 1905 - utworzenie Straży Ogniowej Ochotniczej
1907 - utworzenie strażackiej orkiestry dętej
1912 - zakończenie odbudowy kościoła parafialnego
1915 - ustanowienie przez okupanta miejscowego sądu
1915 - utworzenie Towarzystwa im. Adama Mickiewicza i ufundowanie biblioteki
1917 - pierwsze wybory Rady Miejskiej i burmistrza
1917 - założenie przez ks. Sperczyńskiego tercjarstwa zakonu św. Franciszka
1918 - ukończenie budowy remizy strażackiej
1919 - odzyskanie praw miejskich i włączenie do województwa łódzkiego
1922 - utworzenie Szkoły Powszechnej
1939 - okupacja hitlerowska i masowe wywózki mieszkańców
1941 - rozebranie przez Niemców modrzewiowego kościółka p.w. św. Barbary
21 stycznia 1945 - "wyzwolenie" miasta przez Armię Czerwoną
30 listopada 1945 - zajęcie miasta przez oddział partyzancki "Groźnego"
1992 - zorganizowanie po raz pierwszy dorocznych obchodów Dni Dobrej


       Zarys historyczny

       Przed 1392 rokiem     

       Ślady pobytu pradawnych mieszkańców okolic Dobrej pozostały w postaci cmentarzysk ciałopalnych na terenach wsi Józefów, Młyny Piekarskie i Dąbrowica. Większość cmentarzysk pochodzi z okresu kultury przeworskiej (I - II w. n.e.). Archeolodzy odkryli także groby znacznie wcześniejsze, oceniane nawet na trzecie tysiąclecie przed Chrystusem. Popielnica z grobów ciałopalnych (I - II w. n.e.) Najciekawszym znaleziskiem było odkrycie w Łęgu Piekarskim pochodzących z I - II w. n.e. trzech grobów książęcych, świadczących o istnieniu na tych terenach zaczątków państwowości. Na pierwszy z grobów obudowany kamieniami o pochówku szkieletowym natrafiono w 1933 roku. Jego wyposażenie zawierało m. in. dwie srebrne czarki, brązowe wiadro i oprawę kasetki. Drugi grób, podobny do pierwszego, odkryto w 1936 roku. Znaleziono w nim podobnie jak w pierwszym dwie srebrne czarki oraz liczne wyroby z brązu (dzban, wiadro, misę, paterę), a także cztery kości do gry i 34 szklane kamienie w pięciu kolorach. Trzeci grobowiec ciałopalny (popielnicowy) odkryto po wojnie w 1947 roku. Znajdowały się w nim dwie srebrne czarki, kilka wyrobów z brązu oraz miseczka z niebieskiego szkła. Wyposażenie grobów wskazuje na intensywny rozwój społeczny mieszkających tutaj plemion i ich rozległe kontakty handlowe (wiele ze znalezionych wyrobów pochodziło z importu, głównie z Rzymu).
       Pozostałością nowszego okresu dziejów są grodziska w dolinie Warty. W Piekarach odkryto pozostałości grodziska stożkowego o średnicy u podstawy wynoszącej 26 m i wysokości prawie 3 m. Stożek otoczony był fosą. W Woli Piekarskiej znajduje się stożek o wysokości 4,5 m i średnicy podstawy 32 m. zwężającej się u szczytu do 15 m. Obiekt otacza szeroka fosa. Na terenie grodziska znaleziono XIV-wieczną ceramikę.
       Pierwszy dokument pisany, w którym odnaleźć można nazwę Dobra, pochodzi z 1381 roku. Kolejne informacje o Dobrej pochodzą z zapisek sądowych z 1386 roku. W tym samym roku wymieniony jest - Pabianus vicarius de Dobra.

       Lata 1392 - 1793

       Dobra po raz pierwszy występuje jako miasto w dokumentach z 1392 roku. Z opracowania Marii Boguckiej "Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej" wynika, że w Dobrej istniała gmina miejska powstała w wyniku lokacji na prawie magdeburskim (niemieckim). W przeciwieństwie do sąsiednich miast, Uniejowa i Turku, należących do kościoła, Dobra była własnością prywatną. W latach 1419 - 1420 Dobra wraz z sąsiednimi wioskami stała się własnością Jana z Grabia, tworząc w ten sposób wielowioskowy klucz Grabskich. W wyniku podziału dokonanego w 1456 roku, miasto stało się własnością Mikołaja z Dobrej.
       Do czasu rozbiorów Polski nie ma danych, które mówiłyby o liczbie mieszkańców. Można jednak porównać wielkość Dobrej w stosunku do innych miast regionu wykorzystując dane historyczne dotyczące wyprawy malborskiej z 1458 roku. Na wyprawę Dobra miała obowiązek wystawić 8 zbrojnych (dla porównania Tuliszków i Uniejów 13, Turek 6).
       Około 1538 roku miasto strawił pożar. W tym samym roku Dobra otrzymała nowy przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Lokacja ta nastąpiła na terenie wsi Zamysłów. Do czasu pożaru miasto rozwijało się pomyślnie. Kwitł handel (którym zajmowali się głównie Żydzi), istniało kilka cechów rzemieślniczych, ale dla większości mieszczan głównym źródłem utrzymania pozostawało rolnictwo. Pożar oznaczał załamanie gospodarki i upadek miasta. Jeszcze w 1563 roku w wyniku nadanych przywilejów Dobra zwolniona była z obowiązków podatkowych. W następnych latach niewątpliwym przywilejem dobrzan było prawo propinacji (pędzenia okowity), które mieszczanie utracili dopiero w XVIII wieku na rzecz miejscowego dziedzica.
Choć rozwój handlu miał charakter lokalny, to nie ograniczał się wyłącznie do miasta i okolic. Dobra leżała na szlaku handlowym, który wiódł z Moraw przez Wielkopolskę na pomorze.
       Ujemny wpływ na rozwój miasta miały dziesiątkujące ludność epidemie cholery. Nawiedzały one Dobrę w latach 1626 i 1708. Okresem największego upadku miast regionu był jednak potop szwedzki w latach 1655 - 1660. W 1793 roku nastąpił drugi rozbiór Polski. Dobra trafiła pod panowanie pruskie. Miasto liczyło wówczas 900 mieszkańców (Konin - 780, Turek - 444, Uniejów - 354). Burmistrzem miasta był wówczas Zygmunt Rogowski.

       Bitwa konfederatów barskich

Kopia oryginalnej mapy pola bitwy sporządzonej przez gen. Derwitza       23 stycznia 1770 roku doszło pod Dobrą do jednej z największych bitew Konfederacji Barskiej. Konfederatami dowodził Adam Szaniawski, a wojskami rosyjskimi generał Derwitz. Siły konfederatów liczyły około sześciu tysięcy słabo wyszkolonych i źle uzbrojonych ochotników. Rosjanie dysponowali trzema tysiącami regularnego, zaprawionego w bojach wojska.Rosjanie pozorując swój odwrót zajęli pozycje pod Dobrą w nocy z 22 na 23 stycznia. Konfederaci podążając za nimi nadciągnęli z południa od strony Sieradza. Atak nastąpił z lewego skrzydła, którym dowodził sam Szaniawski. Bitwa trwała wiele godzin, a o przegranej Polaków zdecydowało natarcie Rosjan na prawe skrzydło konfederatów, którym dowodzili: Trassenberg, Stępowski i Gałecki. Nastąpiło załamanie się skrzydła i rozpoczął się chaotyczny odwrót. W wyniku paniki, która zapanowała na polu bitwy, także obwody dowodzone przez Jakuba Ulejskiego rzuciły się do ucieczki.
W trakcie bitwy Adam Szaniawski złamał nogę pod ciężarem padającego rannego konia, a marszałek wyszogrodzki S. Malewski doznał ciężkich obrażeń ciała spadając z konia. Oprócz nich do niewoli dostał się marszałek zakroczymski R. Kadłubowski oraz wielu wyższych rangą oficerów. Rosjanie przejęli całą polską artylerię (18 armat). Na polu bitwy poległo około 500 konfederatów, wielu jeńców Rosjanie wymordowali na miejscu, a w pościgu prowadzonym przez wojska Derwitza poległo drugie tyle.
"Klęska była zupełna, najcięższa w dziejach konfederacji barskiej" - tak ocenił bitwę Wojciech Szczygielski w pracy "Konfederacja Barska w Wielkopolsce 1768 - 1770".

       Dobra w okresie zaborów

       W 1793 roku mieszkało w Dobrej 111 rzemieślników (4 piekarzy, bednarz, introligator, 7 rzeźników, szklarz, kowal, rusznikarz, 13 kuśnierzy, garbarz, 2 młynarzy, 3 szmuklerzy, rymarz, powroźnik, ślusarz, 34 krawców, 28 szewców, stolarz, 8 garncarzy, 2 cieśli, oraz browarnik, 15 kramarzy i dwie położne. Pozostali mieszkańcy miasta zajmowali się rolnictwem. Posiadali 30 koni, 80 wołów, 99 krów, 16 owiec, 28 świń i 4 kozy. W Dobrej były 132 domy. Żadna z ulic nie była brukowana. W mieście było więzienie, trzy karczmy, oberża, piwiarnia i dwa młyny wodne.
W 1807 roku były w Dobrej reprezentowane zawody: rolnicy - 22, piekarze - 13, rzeźnicy - 5, krawcy -12, szewcy - 10, grabarze - 1, stolarze - 4, farbiarze - 2, sukiennicy - 6, kupcy - 10, kramarze - 16.
Szczególnie gwałtowny rozkwit rzemiosła i handlu nastąpił w drugiej połowie XIX wieku.
W 1860 roku była w Dobrej stacja pocztowa, 9 domów murowanych, 188 drewnianych, 6 wiatraków, 4 olejarnie, 2 zajazdy, 7 szynków. Ulice nosiły nazwy: Piekarska (brukowana), Tylna, Wartska (częściowo brukowana), kaliska (brukowana), Kolska (częściowo brukowana), Szara, przedmieście Zamysłów, Rynek (brukowany).
Liczbę ludności i strukturę narodowościową w Dobrej przedstawia poniższa tabela:

Rok: Mieszkańców: Polacy: Żydzi: Niemcy:
1793
1807
1820
1850
1860
1865
1880
1910
900
881
1897
2265
2380
2558
4526
3893
419



949
1082
481



1350
1422
1526




81
54

       W latach 1813, 1814, 1831, 1837, ludność miasta była dziesiątkowana przez kolejne epidemie cholery. Zmarłych grzebano w zbiorowych mogiłach na cmentarzu cholerycznym w lesie przy drodze do Piekar. Do dziś stoi tam krzyż upamiętniający te tragiczne dla miasta wydarzenia.

       Powstanie Styczniowe

       W Powstaniu Styczniowym Dobra i okolice objęte były działaniami oddziałów Edmunda Taczanowskiego, który wkroczył do miasta 3 lipca 1863 roku. Mieszkańcy zgotowali powstańcom gorące przyjęcie. Uroczystości trwały całą noc. Dnia 1 października tegoż roku miała miejsce pod Dobrą potyczka oddziału dowodzonego przez kpt. Petza z wojskami carskimi, a 16 października oddziału ppłk. Matuszewicza z oddziałem rosyjskim dowodzonym przez mjr Esmana.
       Po upadku Powstania Styczniowego wiele okolicznych miast straciło prawa miejskie. Dekretem carskim z 1867 roku pozbawiono ich także Dobrę.

       I wojna światowa

       Działania wojenne nie objęły bezpośrednio Dobrej. Niemal przez cały okres jej trwania miasto okupowane było przez Niemców. Okupacja przerwała prace wykończeniowe przy kościele parafialnym, zahamowany też został rozwój handlu i rzemiosła. W 1915 roku Niemcy ustanowiły miejscowy sąd, na czele którego stanął Lech Zaborowski, a po nim Tomasz Młodzianowski.
W czerwcu 1915 roku Niemcy zamienili Komitet Obywatelski na Magistrat z Radą Miejską. Burmistrzem został Józef Jabłoński. W 1917 roku odbyły się pierwsze wybory Rady Miejskiej i burmistrza, którym został miejscowy aptekarz Witold Eret.

       Okres międzywojenny

       Po odebraniu Dobrej praw miejskich w 1867 r. miasto ponownie oficjalnie je odzyskało w 1919 roku i znalazło się w województwie łódzkim. W tym samym roku odbyły się wybory Rady Miejskiej i burmistrza, którym ponownie został wybrany Witold Eret. W 1923 r. na stanowisku burmistrza zaszła zmiana. Nowym burmistrzem został Józef Muszyński, który pełnił swoje obowiązki do końca 1925 roku. Od 1 stycznia 1926 do 1 lipca 1927 roku stanowisko to piastował właściciel młyna motorowego z Dobrej Adam Cerbst. Od roku 1930, aż do zajęcia Dobrej przez wojska hitlerowskie obowiązki burmistrza pełnił nieprzerwanie Tomasz Muszyński.
       W 1921 roku Dobrę zamieszkiwało 3058 osób. Posiadali oni 266 nieruchomości, 105 koni, 286 sztuk budła, 6 owiec i 227 świń.
       W 1926 roku liczba mieszkańców Dobrej wzrosła do 3486, a w tym 1850 Polaków, 1589 Żydów, 45 Niemców i 2 Rosjan. Mieszkali oni w 132 domach murowanych i 168 drewnianych. Zajmowali się głównie rzemiosłem i handlem. Rzemieślnicy skupiali się w ośmiu cechach: stolarskim, krawieckim, kowalskim, piekarskim, rzeźnickim, rymarskim, szewskim i młynarskim. Własnością komunalną był budynek magistratu przy rynku, dawny magistrat przy ulicy Uniejowskiej (obecnie Dekerta), piętrowy budynek remizy strażackiej, dom szkolny, rzeźnia, a także park-ogród przy ulicy Parkowej oraz skwer przy kościele. Niektóre ulice zmieniły nazwy: Kolska na Uniejowską, a Kaliska na Turecką. Ponadto przybyły: Parkowa, Cmentarna, Opłotki, Nowy Rynek. W latach trzydziestych niektóre ulice ponownie zmieniły nazwy: Wartska na Kilińskiego, Turecka na Narutowicza, Uniejowska na Dekerta, Szara na ks. Ludwika Sperczyńskiego, Rynek na plac Piłsudskiego, Nowy Rynek na plac Sławoja Składkowskiego, Piekarska na 3 Maja.
       Okres międzywojenny był czasem wzmożonej aktywności politycznej. Na terenie Dobrej działały wówczas związki i partie polityczne jak:
- Związek Ludowo-Narodowy powstały na przełomie 1918 - 1919 roku. W latach dwudziestych posiadał silne wpływy w Radzie Miejskiej. Najwybitniejszym przedstawicielem Z L-N był Aleksander Dzierżawski, właściciel majątku ziemskiego z Mikulic, poseł na Sejm i starosta powiatowy.
- Stronnictwo Narodowe powstałe w 1928 roku z przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego. W latach trzydziestych członkowie SN byli organizatorami licznych wieców i pogadanek. Do najaktywniejszych działaczy należeli Jan Kociołek i Piotr Kosobudzki.
- Stronnictwo Chłopskie - w Dobrej organizowano wiece tej partii, w których uczestniczyło do tysiąca osób.
- Polska Partia Socjalistyczna - szczególnie dużą aktywność na terenie miasta przejawiała ta partia w drugiej połowie lat trzydziestych. We wrześniu 1937 roku zorganizowany został piętnastoosobowy Oddział Młodzieży Socjalistycznej. Najaktywniejszym działaczem PPS był nauczyciel szkoły powszechnej w Dobrej Jan Kowalski.
- Bezpartjny Blok Współpracy z Rządem - koło BBWR powstało przed wyborami do Sejmu i Senatu w 1928 roku. Jednoczyło piłsudczyków i było sterowane administracyjnie.Skupiało głównie pracowników administracji i nauczycieli. Do najaktywniejszych działaczy należał Edmund Kuszczyński.
- Związek Strzelecki - Dobrskie Koło Związku Strzeleckiego podlegało pod obwód kaliski. Związek miał charakter organizacji paramilitarnej, był propagatorem doskonalenia sprawności fizycznej i wyszkolenia wojskowego. Do najaktywniejszych działaczy należeli: Czesław Janicki i Czesław Kowalski.

       II wijna światowa

       Kampania wrześniowa
       5 września 1939 roku 25 dywizja piechoty otrzymała rozkaz natarcia (po zachodnim brzegu Warty) z Koła w kierunku na Dobrę i dalej na południe. W tym czasie nieprzyjaciel organizował przeprawę na Warcie w Miłkowicach. Jeszcze tego samego dnia o godzinie 18:45 sztab naczelnego wodza otrzymał meldunek od szefa sztabu "Armii Łódź" informujący o położeniu tej armii, zawierający prośbę, ażeby "Armia Poznań" nakierowała 25 dywizję piechoty na Uniejów i Poddębice dla zabezpieczenia się na kierunku Dąbie - Łęczyca. Po otrzymaniu meldunku naczelny wódz wydał rozkaz mówiący o skierowaniu tej dywizji na Zgierz do dyspozycji generała Rommla. Tymczasem 25 dywizja piechoty po wielu perturbacjach związanych z uruchomieniem, a następnie odwołaniem marszu na Dobrę, została mocno rozczłonkowana w terenie. W związku z tym, że rozkaz odwołania natarcia nadszedł pod nieobecność gen. Kutrzeby, który przebywał w Toruniu, gen. Knoll-Kownacki wsztrzymał jej ruch, oczekując na awizowany przez naczelnego wodza rozkaz przejścia do dyspozycji dowódcy "Armii Łódź". Ponieważ awizowane przejście 25 dywizji w skład armii gen. Rommla było nadal aktualne, gen. Alter przesunął w godzinach popołudniowych 29 pułk Strzelców Kaniowskich do lasów w okolicy Psar (gmina Przykona) w celu utrzymania łączności z Uniejowem. Z kolei na Dobrę, w kierunku której posuwała się kompania kolarzy, wysłana została kompania zwiadowców tego pułku. W ciągu nocy z 5 na 6 września 25 dywizja nie otrzymała jeszcze - jak oczekiwano - rozkazu marszu na Uniejów i dalej do "Armii Łódź". Następnego dnia (6 września) w celu wzmocnienia oddziałów rozpoznających Dobrę skierowana została w ten rejon 31 kompania czołgów rozpoznawczych z zadaniem przejścia marszem ubezpieczonym przez Brudzew, Krwony, Psary, południowy skraj Żeroniczek i Żeronic (3 km na północ od Dobrej) i razem z wysuniętą tam kompanią kolarzy za wszelką cenę utrzymać ten rejon aż do odwołania, celem osłony prawego boku dywizji maszerującej z Turku do Uniejowa. Wykonując rozkaz do wyznaczonego rejonu ruszyła kompania czołgów. W straży przedniej znajdował się pierwszy pluton por. Kaplinowskiego. Po dotarciu do Żeronic niespodziewanie natknął się na pluton kolarzy nieprzyjaciela, który rozbił. Posuwając się dalej pluton wjechał do Dobrej o godzinie 7:00. W mieście zaskoczono niemiecką piechotę i motocyklistów z samochodem pancernym. Wywiązała się walka. Pomimo zadanych Niemcom strat, pluton wycofał się do Żeroniczek mając ograniczone możliwości manewrowania w wąskich uliczkach Dobrej. W tym czasie dotarła tam także dywizyjna kompania kolarzy, która zajęła stanowiska we wsi, a kompania zwiadowców na jej przedłużeniu w kierunku na Boleszczyn. W Dobrej na stanowiska polskich oddziałów zwiadowczych natarli Niemcy. Zawiadomiony o toczących się walkach ppłk. Gryl (d-ca 29 pułku Strzelców Kaniowskich) wysłał pomoc w sile jednej kompanii strzeleckiej oraz plutonów: artylerii (z dwoma działami przeciwpancernymi) i piechoty. Pomoc nadeszła w porę. Niemcy jeszcze kilkakrotnie próbowali nacierać, lecz za każdym razem ich atak był powstrzymywany. Walkę toczono z częścią zmotoryzowanego oddziału, wydzielonego z niemieckiej 30 dywizji piechoty, który od wczesnych godzin rannych 6 września bił się z 6 Pułkiem Strzelców Konnych na przeprawie pod Zaspami Miłkowskimi. W tym samym dniu w trakcie lotu rozpoznawczego na trasie Kalisz - Koło po walce powietrznej strącony został na łąkach pomiędzy Dobrą a Mikulicami samolot pilotowany przez podchorążego lotnictwa Jana Malińskiego.
       Okupacja
       Po przejściu Werhmachtu 15 października 1939 roku w Dobrej wprowadzono administrację niemiecką. Wielkopolska (w tym i Dobra) pod nazwą Kraj Warty została włączona do III Rzeszy.
W czasie okupacji masowo wywożono mieszkańców Dobrej do obozów koncentracyjnych oraz na przymusowe roboty. W mieście (w rejonie dzisiejszej ulicy Okrzei) utworzono getto, w którym zamknięto żydowską ludność Dobrej. W krótkim czasie przeniesieni zostali do wiejskiego getta w Czachulcu. Stamtąd większość trafiła do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Ogółem zginęło około tysiąca Żydów z Dobrej. Także mieszkańców miasta narodowości polskiej wywożono do obozów koncentracyjnych (Oświęcim, Mathausen-Gusen, Gross-Rosen), skąd wielu nie powróciło. W obozie koncentracyjnym w Kościółek św. Barbary w 1941 r. wkrótce przed rozebraniem Dachau w 1940 roku zginął m. in. ówczesny proboszcz parafii Dobra ks. Stanisław Zawadzki. Niemcy poszerzali ulice Dobrej burząc domy. W ten sposób zachwiano historyczny układ architektoniczny miasta, a z powierzchni ziemi zniknął szereg kamienic znajdujących się przy rynku i ulicy Kilińskiego. Zniszczeniu uległ również kościół parafialny, gdzie eksplodowały składowane tam przez Niemców materiały wybuchowe. Rozebrali również XVIII-wieczny modrzewiowy kościółek św. Barbary, a w synagodze żydowskiej urządzili kasyno.
       Armia Czerwona wkroczyła do Dobrej 21 stycznia 1945 roku. Większość Niemców zdołała uciec. Schwytanych jeńców wojennych Rosjanie rozstrzelali, a z cywilami rozprawiła się niewielka grupa Polaków, mieszkańców miasta.

       Dobra po II wojnie światowej

       Po wojnie Dobra i okolice znalazły się w rejonie działania partyzanckiego oddziału dowodzonego przez "Groźnego". 30 listopada 1945 roku oddział zajął na krótko miasto. Partyzanci otrzymali od części mieszkańców wsparcie finansowe i żywność. W wyniku obławy oddział został schwytany we Wsi Czyste pod Dobrą. Ranny "Groźny" i jego koledzy przewiezieni zostali do siedziby UB w Turku, po czym wkrótce zostali wywiezieni do okolicznego lasu i zamordowani.
       Po wojnie liczba ludności miasta znacznie zmalała (głównie w skutek eksterminacji ludności żydowskiej) i wynosiła zaledwie 1850 osób. W następnych latach nastąpiło zmniejszenie się liczby ludności Dobrej, spowodowane migracją do większych miast i niżem demograficznym. W 1961 roku mieszkały w mieście już tylko 1584 osoby.
       Polityka nowych władz komunistycznych doprowadziła na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych nieomal do całkowitego upadku handlu i rzemiosła, które od wieków stanowiły podstawę utrzymania tutejszej ludności. W wyniku reformy rolnej majątek ziemski rozparcelowano, a dworskie zabudowania gospodarcze przejęła Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska".
Dokonano kolejnej zmiany nazw ulic. Plac Sławoja Składkowskiego przemianowano na plac Świerczewskiego, plac Piłsudskiego na plac Wojska Polskiego, Przedmieście Zamysłów na ul. Nowotki, ul. Tylną na ul. Okrzei, ul. 3 Maja na 1 Maja. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych uruchomiono w mieście kino, łaźnię miejską, stadion sportowy, lecznicę dla zwierząt. Wybudowano też nową szkołę podstawową, tzw. tysiąclatkę. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych oddano do użytku wodociąg miejski, przychodnię rejonową, dom kultury. Powstało też osiedle domków jednorodzinnych "Wiatraki".
       Upadek systemu komunistycznego w Polsce i nastanie kapitalizmu doprowadziło do ożywienia miasta. Powstało wiele sklepów prywatnych i zakładów usługowych. Miasto jednak nie zmieniło swego odwiecznego charakteru i nadal pełni rolę handlowo-usługową dla całej okolicy.


       Herb Dobrej

Herb Dobrej        Dzisiejszym herbem Dobrej jest Junosz - baran na zielonej murawie i czerwonym tle. Wizerunek ten miasto zawdzięcza Ignacemu Gałeckiemu, właścicielowi Dobrej od 1781 roku, który pieczętował się tym właśnie herbem.
       Regułą dla większości miast prywatnych było to, że przejmowały herby swoich założycieli. W przypadku Dobrej jest inaczej. Prawdopodobnie przejmowała ona herb każdego kolejnego właściciela. Tak więc w latach 1679 - 1781, kiedy właścicielami Dobrej byli Mączyńscy, miasto pieczętowało się ich herbem - Świnką. Wcześniej Dobra była w posiadaniu Grabskich - herbu Pomian, a następnie Walewskich - herbu Roch. Niestety źródła encyklopedyczne i opracowania historyczne milczą na temat ówczesnego herbu Dobrej. Ponad 200-letnia tradycja obecności herbu Junosza w historii miasta, spowodowała jednak, iż już na stałe zadomowił się on w świadomości jego mieszkańców, i jest powszechnie akceptowany.

       Nazwa miasta

       W opracowaniu "Nazwy miast polskich" Kazimierz Rymut twierdzi, że nazwa miasta pochodzi od wyrazu "dobry" i pierwotnie określała dobrą, urodzajną ziemię oraz dobre warunki osadnicze.
       S. Rospand w "Słowniku etymologicznym miast i gmin PRL" przypuszcza, że "... ze względu na swoje położenie była dawną Debrą, gdyż staropolskie gwarowe "debra" znaczy zarosty, parów, zarośla, itp ...". Twierdzi dalej, że niejedną Debrę i Debrzycę (też rzekę płynącą w wąwozie czy dolinie) przeinaczono na Dobrą, przez skojarzenie z niezwykle wyrazistym przymiotnikiem "dobry". Żadne z tych przypuszczeń nie wyjaśnia do końca skąd się wzięła akurat ta nazwa miasta. Możliwe również, że wzięła się ona z wyjątkowej dobroci i uprzejmości jej mieszkańców.


Dział powstały w oparciu o monografię:
"Dobra - zarys dziejów miasta" Stanisława Stasiaka


Strona główna   |   Wstecz   |   Góra